Ingrijpende restauratie na val: de antieke tuinvaas is terug!

ZEIST Vol spanning kijken Leo Nellestein en Hugo van Milt de lucht in. Dubbel gezekerd aan stevige banden hangt aan een hoogwerker een van de monumentale tuinvazen van Slot Zeist, die kort voor kerst van zijn sokkel is gestoten bij het afbouwen van een evenement. Nellestein heeft voor Van Milt Restaurateurs de vaas teruggebracht in oude staat, in opdracht van de gemeente Zeist. De sokkel, die ook beschadigd was, is vorige week ter plekke hersteld en nu ingesmeerd met sneldrogende lijm. Medewerkers van de gemeente kijken aandachtig toe. Langzaam laat de kraanmachinist het beeld zakken en Nellestein en een collega zetten hem exact op de juiste plek en in de goede positie. Aanpassen kan nog heel even, maar dan staat de vaas muurvast.

Als hij weer op de sokkel staat volgt de bekroning: het top-ornament wordt teruggeplaatst, bovenop de vaas. Directeur Van Milt geeft ‘m voorzichtig aan en Nellestein zet ‘m erop. Dit was het voornaamste slachtoffer van de val in november. ,,Hij lag in honderd stukken uit elkaar’’, vertelt Van Milt. ,,Toen ik eraan begon had ik bij de meeste brokstukken nog geen idee waar ze thuishoorden’’, vertelt Nellestein. ,,Pas gaandeweg de restauratie vielen de stukken op hun plek.’’

De tuinvaas is een van de oudste onderdelen van Slot Zeist en van monumentale waarde. Vergelijkbare vazen vind je in het Rijksmuseum. ,,Hij komt uit de zeventiende eeuw, en is gemaakt naar een ontwerp van Daniël Marot, die ook het interieur van het Slot ontworpen heeft’’, vertelt Van Milt. ,,Je komt deze vazen al tegen op de oudste ontwerpen. Daarom was het belangrijk dat we zoveel mogelijk de originele materialen gebruikten voor de restauratie. De ontbrekende delen heeft Nellestein vervaardigd met een speciaal soort mortel. We hebben veel andere vazen bekeken om een goed beeld te krijgen hoe ze in elkaar zitten.’’ Namaken van de vaas aan de andere kant van de bordestrap kon niet zomaar, want geen enkele vaas is hetzelfde. 

(tekst gaat verder onder de foto)

De schade is groot.

De vaas is gemaakt van Franse kalksteen, een materiaal waar Marot waarschijnlijk door zijn Franse connecties aan kon komen. Je kunt nauwelijks zien wat de originele delen zijn en welke delen Nellestein na heeft gemaakt. ,,Ik moet zelf ook heel goed kijken om het te zien.’’ Van Milt wijst op een bloemknop. ,,Zie je hoe knap dat gemaakt is?’’

De vaas na de val in november 2023.