‘Risico op natuurbrand is nooit uit te sluiten’

AUSTERLITZ Het natuurbrandseizoen is gestart. Door langere periodes van droogte neemt de kans op natuurbranden toe. Veiligheidsregio Utrecht, Staatsbosbeheer en gemeentes op de Utrechtse Heuvelrug werken intensief samen om natuurbranden zoveel mogelijk te voorkomen en, mocht er onverhoopt brand uitbreken, deze effectief te bestrijden. Betrokken partijen gaven een kijkje in de keuken. Hoewel er nog geen acuut gevaar dreigt, zijn Marcel Geluk, expert natuurbrand VRU, Rein Zwaan, teamleider Staatsbosbeheer en burgemeester Joyce Langenacker alweer volop bezig met het aanstaande natuurbrandseizoen. 

Lees ook

In steeds meer regio’s hoger risico op natuurbranden

 

Bij de ingang van het bos aan de Woudenbergseweg in Austerlitz staat voor de gelegenheid een van de zeventien imposante natuurbrandbestrijdingsvoertuigen. Langenacker: ,,We vinden het belangrijk dat alle brandweerposten goed uitgerust te zijn. Ook in Den Dolder zal zo’n voertuig gestationeerd worden.”

DRIEHOEK

Het robuuste, moderne blusvoertuig trekt de aandacht, maar de focus is de afgelopen jaren steeds meer naar het voorkómen van natuurbranden verlegd. Geluk: ,,Het natuurgebied van de Utrechtse Heuvelrug is verweven met allerlei gebruiksfuncties. Wonen, recreatie, veel zorginstellingen die in of dicht bij het bos liggen. Bij preventie kijken altijd vanuit de driehoek gebruiksfunctie, natuurwaarde en veiligheid.”

Natuurbrandpreventie wordt gebiedsgericht aangepakt. Geluk: ,,We brengen de natuurlijke remmingen in kaart, zoals de snelwegen. Instellingen die in het bos liggen, denken mee. Veiligheid houdt niet op bij de muur van het gebouw, ze kijken ook door het raam. Wat is het escalatierisico? Campings nemen maatregelen, barbecueën met houtskool is niet langer toegestaan.”

Op de kaart staat aangegeven waar de waterputten zich bevinden - Foto: Carol Dohmen

Het belang van natuurwaarde is het domein van Staatsbosbeheer. Zwaan: ,,Onze bossen zijn ooit aangeplant als productiebos, met veel naaldhout. Voor de natuur en voor de brandveiligheid is dat niet ideaal. Daarom is het beheer gericht op de omvorming naar meer gevarieerd loofbos.” Anders dan vroeger worden omgevallen naaldbomen en achterblijvend materiaal niet meer afgevoerd. Zwaan: ,,Dood hout is belangrijk voor de natuur. Het brengt leven in de bodem.”

MIKADOBOS

De omvorming naar loofbos gaat gefaseerd. Voor inwoners die in het bos wonen, gaat het niet altijd snel genoeg. In Austerlitz ligt het zogenaamde ‘Mikado-bos’, een strook met veel doodhout, vlak naast de doorgaande weg. Zwaan: ,,We zijn op veel verschillende plekken aan het werk en stellen prioriteiten. Deze plek vormt volgens ons geen groot risico.”

Naast vegetatiebeheer speelt het onderhoud aan wegen een belangrijke rol. In de bossen worden de brede toegangswegen goed onderhouden, zodat de brandweer ter plaatse kan komen. Toegankelijkheid heeft tot vragen geleid bij de herinrichting van de weg in Austerlitz, die naast het Mikado-bos loopt. Vanuit het oogpunt van verkeersveiligheid zou die versmald moeten worden.

Langenacker: ,,Als gemeente moeten we alle belangen afwegen. Ik begrijp de zorgen, bij de start van het nieuwe college kunnen we het er over hebben hoe het er uit moet gaan zien.”

INRICHTING

Met het stijgen van de temperatuur en het uitblijven van regen, neemt het natuurbrandrisico toe. Geluk: ,,Steeds meer vegetatie komt door uitdroging beschikbaar als brandstof.” Staatsbosbeheer gaat vergrassing van de heide zoveel mogelijk tegen en bestaande brandsingels worden beheerd. Zwaan: ,,Naast een stuk heide zie je op verschillende plekken berkensingels. De op rij geplante berken vormen een natuurlijke buffer tussen de heide en het bos.”

Steeds meer vegetatie komt door uitdaging beschikbaar als brandstof. - Foto: Carol Dohmen

RECREANTEN

In de bossen is het zomers druk met recreanten. Dat betekent aan de ene kant extra risico. ,,De meeste branden ontstaan door menselijk toedoen”, vertelt Geluk. De recreanten spelen tegelijkertijd een belangrijke rol, omdat ze tijdig een brand kunnen opmerken en melden. ,,Ik adviseer iedereen de 112-app te installeren, dan weet de meldkamer meteen waar de brand is.”

Het blusvoertuig is uitgerust met moderne apparatuur. Op de navigatie zijn bij een uitruk de andere voertuigen en alle waterputten te zien. ,,Binnen 6 tot 12 minuten is een voertuig leeg, dan moet de volgende het overnemen. Mocht de navigatie uitvallen, zijn er kaarten aanwezig.”

GENIETEN

Geluk: ,,We nemen veel maatregelen, maar het risico op brand is nooit helemaal uit te sluiten.” Hij roept mensen op na te denken over hun eigen woonplek. ,,Geen brandhout tegen je huis stapelen.” 

Voor recreanten noemt hij: ,,Kijk goed waar je je auto neerzet, blokkeer geen toegangswegen en parkeer niet in hoog gras.”

Burgemeester Langenacker ondersteept de oproep en voegt toe: ,,We wonen in een prachtige omgeving. Ik hoop dat iedereen voorzichtig is en komend seizoen geniet van de mooie natuur in Zeist en omgeving.”