Slachtoffers brand op Dennendal na 41 jaar gezamenlijk herdacht: ‘Zes heerlijke kinderen’

DEN DOLDER Op het terrein van Dennendal in Den Dolder was donderdag 13 juli een herdenkingsbijeenkomst. Nabestaanden en begeleiders stonden stil bij de brand op deze datum in 1982. Hierbij kwamen zes jongeren om het leven. Bij deze samenkomst is QR-code  geplaatst als toevoeging aan de namen op de gedenksteen.

,,Niet je post openen, eerst mij bellen’’, schreef Els Singelmeijer op het briefje dat ze in de brievenbus deed van een collega die op vakantie was. ,,Ik wilde niet dat hij zonder iets te weten de zes rouwkaarten zou vinden.’’

Els was woonbegeleider bij de Grashoek op Dennendal, toen daar in de nacht van 12 op 13 juli 1982 zes kinderen door brand om het leven kwamen. ,,Ik geloof dat ik in twee dagen tijd naar vijf uitvaarten ben geweest.’’ 

(tekst gaat verder onder de foto)

N 41 jaar herdenken familieleden en oud-medewerkers voor het eerst samen de brand op Dennendal waarbij zes jonge mensen omkwamen.

Donderdag kwamen familieleden en oud-medewerkers voor het eerst samen bij het monument waar de namen van de kinderen op staan. Op de steen, die eenzaam op een open stuk bos achter de manege staat, vind je nu een QR-code waarmee je naar een site gaat waar je de levensverhalen kunt lezen van Kees, Cora, Gooijert, Jan, Marina en Yvonne. Jonge mensen in de leeftijd van 12 tot en met 22 jaar, die op de Grashoek woonden omdat ze meer zorg nodig hadden dan hun ouders ze thuis konden geven. 

,,Op een van de uitvaarten had ik zo sterk het gevoel dat Marina onder onze stoelen lag, op de plek waar ze zich altijd veilig voelde en waar ze rustig was’’, vertelde Els bij de herdenking. ,,Ik herinner het me allemaal als de dag van gisteren en tegelijk is het allemaal zo ver weg...’’ 

,,Mijn moeder belde me op, de ochtend na de brand: ,Els, je moet niet naar de radio luisteren’. Natuurlijk was dat het eerste wat ik deed en de wereld stond stil. Op weg naar de Grashoek zag ik mijn collega’s van de zorg apathisch langs de weg zitten. Na al die jaren slijt het niet.’’ 

,,Vaak zijn het fijne herinneringen die voor een band tussen mensen zorgen’’, zei ze tegen de aanwezigen, ,,maar hier is het een diepe tragedie, een ramp die we 41 jaar met ons hebben meegedragen. Ik hoop dat we dit open einde na al die jaren kunnen dichten nu we hier het te korte leven van zes heerlijke kinderen vieren.’’

OP SLOT

In de nacht van 12 op 13 juli 1982 hoorde een medewerker van Dennendal, dat toen nog een zwakzinnigeninrichting genoemd werd, via de intercom een vreemd geluid uit Grashoek. In een ander paviljoen was ze op dat moment bezig met een bewoonster. Zich niet bewust van wat zich afspeelde maakte ze haar werk af en informeerde daarna wat er was. Brand! 

Het gebouw bestond uit drie delen, het middelste brandde al zo fel dat ze er niet meer bij kon komen. Met enkele collega’s lukte het om de veertien bewoners uit de andere twee delen te bevrijden. Toen pas realiseerde een van hen zich dat het brandalarm niet aangezet was. Zes minuten na de ontdekking werd alarm geslagen maar toen de brandweer aankwam kon niemand Kees, Cora, Gooijert, Jan, Marina en Yvonne meer redden. De doodsoorzaak was verstikking en verbranding. Het deel van het paviljoen waar zij sliepen was afgesloten en kon van binnenuit niet geopend worden. Automatische brandmelders waren er niet - dat was nog niet verplicht - en de deuren gingen niet vanzelf open bij brand of rook. Ook dat werd later pas voorschrift, mede naar aanleiding van de dood van deze zes jonge mensen.

,,Al meer dan veertig jaar wordt de herinnering meegedragen aan deze gebeurtenis. Er is veel pijn om de te geringe aandacht die er is geweest. Toen was het de tijd niet om stil te staan bij zo’n gebeurtenis, er was geen aandacht voor de enorme impact’’, vertelde geestelijk verzorger André Drost bij de herdenking. ,,Het korstje over de wonden van toen is maar heel dun.’’ ,,Ik kan niet veranderen wat er gebeurd is’’, sloot bestuurder van Reinaerde Dirk-Jan van der Zeep daarbij aan, ,,ik kan er wel voor u zijn in het hier-en-nu.’’

De levensverhalen van Kees, Cora, Gooijert, Jan, Marina en Yvonne zijn nu, na meer dan 40 jaar, opgeschreven door Marlijn Smits. Ze zijn te lezen via de QR-code op de steen met de namen, en op vergeetmij-niet.nl/de-grashoek. Toen de brand uitbrak woonde Marlijn als vijfjarig meisje op het terrein van Dennendal, omdat haar ouders daar werkten. Ze heeft zich ingezet voor deze eerste gezamenlijke herdenking toen haar duidelijk werd dat veel familie en oud-medewerkers jaarlijks naar deze plek terugkeerden. ,,Ze zagen aan de bloemen dat anderen dat ook deden, maar ze hebben elkaar nooit ontmoet.’’ De verhalen van sommige slachtoffers kon ze optekenen bij familieleden. Enkele verhalen zijn door broers en zussen zelf geschreven. Voor andere verhalen moest ze speuren in archieven en soms zelfs langs de deuren gaan, om informatie te vinden bij de huidige bewoners van de huizen waar de jongeren ooit woonden of bij buurtbewoners die daar na al die jaren nog altijd woonden. Voor het verhaal van Marina kon ze alleen terugvallen op wat foto’s van oud-medewerkers.

Alle verhalen werden voorgelezen, donderdag bij de steen. Door familieleden en oud-medewerkers. Het verdriet was nog dichtbij. De woede ook. Bij de broer van een van de overledenen: ,,Wij waren zo ontzettend boos. Twee weken voor de brand hebben wij nog gewaarschuwd dat een van de brandslangen niet in orde was. Later hoorde ik van een oud-bestuurder dat het geld klaar stond verbeteringen aan te brengen. Er zijn alleen maar slachtoffers. Ook het bestuur was dat.’’

Lesley Stalpers las het verhaal voor van Jan, die jarenlang bij hem op de groep zat. ,,Hij hield van kattenkwaad uithalen en als hij dan iets gedaan had kwam hij het me trots vertellen. Je moest goed opletten, want voor je er erg in had was hij ervandoor. Maar wij wisten wel waar we hem konden vinden. Dan zat hij ergens bij een huisje uit de koektrommel te snoepen. Hij was zich niet bewust van de gevolgen van zijn gedrag. Het was zo’n lieve jongen, daar zat geen kwaad in.’’

Via deze QR-code kom je bij de levensverhalen van de slachtoffers van de brand.