Veel emotie rond toekomstige bouwplannen recreatiegebied Henschotermeer

WOUDENBERG Herinneringen aan hoe het was om op een zonnige dag als kind met je ouders naar het Henschotermeer te gaan. Er in strenge winters met je vrienden te gaan schaatsen. Persoonlijke verhalen, soms zelfs in dichtvorm, liepen vorige week tijdens de commissievergadering in de gemeente Woudenberg als een rode draad door de bijdragen van de vele insprekers over het bestemmingsplan Henschotermeer. Een dagrecreatiegebied dat zijn unieke karakter vooral ontleent aan de natuur en volgens de meeste insprekers geen verdere ‘toeters en bellen’ van jaarrond horeca en allerlei vermaak nodig heeft.

Om het verwachte grote aantal toehoorders en sprekers te accommoderen werd deze raadscommissievergadering niet, zoals gebruikelijk, gehouden in de raadszaal van het gemeentehuis, maar in de aula van Uitvaartcentrum Henschoten. Het leeuwendeel van de insprekers en belangstellenden op de publieke tribune kwam uit de gemeente Utrechtse Heuvelrug, waar duidelijk veel zorgen zijn over de effecten van de voorgenomen ontwikkelingen rond het Henschotermeer op hun leefomgeving. ‘Logisch’ vond het Utrechtse Statenlid en inwoner van Woudenberg Jessica Batteau, die insprak namens de Werkgroep Partij voor de Dieren Woudenberg. Zij wees erop dat de bouwplannen van de exploitant van het Henschotermeer niet ophouden bij een forse uitbreiding van de horecavoorzieningen met onder meer een nieuw restaurant, een expositiegebouw en een toren van 12 meter op het eiland, maar ook nog een grote evenementenhal van 1500 m2 op het grondgebied van Utrechtse Heuvelrug omvatten. ,,Wat is de noodzaak van al deze ontwikkelingen?’’, vroeg Batteau zich af, die constateerde dat de plannen weinig meer met duurzaamheid en natuur-inclusief beheer te maken hebben, maar alles met winstoogmerk en het aantrekken van recreanten met een grote beurs. Zij verweet het college dan ook vooral oog te hebben voor de recreatieve functie en de belangen van de ondernemer, terwijl alle zienswijzen en niet te vergeten de meer dan 20.000 ondertekenaars van de petities, juist de nadruk leggen op de natuurwaarden en de unieke natuurlijke uitstraling van het meer.

Waardevol natuurgebied

Berend Musegaas, die insprak namens de verenigingen Maarn Maarsbergen Natuurlijk (MMN) en Bewonersbelangen Maarn Maarsbergen (VBMM) onderstreepte dit. ,,MMN en VBMM zien het Henschotermeer als een waardevol natuurgebied dat gebruikt wordt voor dagrecreatie in de natuur met beperkte voorzieningen. Daarmee is het meer populair geworden. Bepaalde voorzieningen zijn nodig maar die moeten zo beperkt mogelijk blijven’’, aldus Musegaas, die zich ook afvroeg of de beoogde investeringen op deze schaal noodzakelijk zijn voor een rendabele exploitatie. ,,Met toegangsprijzen van € 3,50 per persoon en € 7,50 voor een auto en bij zo’n 500.000 tot 700.000 bezoeken, zou er toch nu al een stevige basis voor rendabel beheer moeten zijn.’’  Omdat er bij het meer, net op grondgebied van Utrechtse Heuvelrug, ook nog een evenementengebouw is gepland van maar liefst 1.500 m2 vond Musegaas dat de cumulatieve effecten van al deze ontwikkelingen integraal beoordeeld moeten worden. ,,Dat is niet gebeurd’’, stelde hij vast.  
Het ontbreken van een integrale benadering van de plannen, waarbij tevens de ontwikkelingen op het terrein van de buurgemeente betrokken worden, werd ook gehekeld door een drietal insprekers vanuit de gemeenteraad van Utrechtse Heuvelrug. Paul Blom (Partij voor de Dieren, Goof Lindeijer (GroenLinks/PvdA) en Francine van der Velde (BVHlokaal) vinden dat de aanpak van Woudenberg geen schoonheidsprijs verdient. ,,Een restaurant bouwen zonder parkeerplaatsen en doodleuk verwijzen naar de parkeerterreinen bij de buren zonder overleg, vinden wij onbegrijpelijk’’ foeterde Blom. Hij vreesde ook voor aantasting van de natuur, niet alleen door de omvang van de voorgenomen bebouwing, maar ook door het toestaan van evenementen (met harde muziek) en openstelling na zonsondergang. ,,We moeten inzetten op rust, in de avond en buiten het seizoen, zodat de natuur de tijd heeft zich te herstellen van de dagelijkse bezoekers.’’ Zijn collega raadslid Lindijer benadrukte het sociale aspect. ,,Toegang tot het Henschotermeer was gratis en is nu al een flinke uitgave. Voor buurtbewoners is een rondje wandelen in het seizoen niet meer mogelijk zonder betalen. Een restaurant zal niet direct de minder bedeelden aantrekken. Evenementen veroorzaken geluidsoverlast en fiets- en wandelroutes, ook buiten het Henschotermeer, lopen tegen barrières aan.’’. Mevrouw van der Velde zag integraal een verdrievoudiging aan verstening en het kappen van een flink stuk bos aan de rand van het meer voor activiteiten die niets van doen hebben met de functie van zwem-, wandel- of fietsrecreatie. Zij riep de Woudenbergse raad dan ook op nu nog geen besluit te nemen, maar eerst met Utrechtse Heuvelrug tot een gezamenlijke visie te komen.

Extinction Rebellion

Ook de spraakmakende actiegroep Extinction Rebellion voelt zich betrokken bij de ontwikkelingen rond het Henschotermeer, zo bleek uit de bijdrage van de heer Koopmanschap van Extinction Rebellion Utrechtse Heuvelrug en Woudenberg. Hij legde daarin drie ‘eisen’ op tafel: ‘Wees eerlijk’ (ten aanzien van het beheer dat ook rendabel kan zijn zonder grote uitbreidingen), ‘Doe wat nodig is voor de natuur’ (die staat onder druk in de provincie Utrecht en de plannen van de exploitant maken het leefgebied van de dieren kleiner) en ‘Laat de burgers beslissen’ (dit is niet wat de burgers willen). Over wat het Henschotermeer te wachten staat wanneer er niet aan deze eisen wordt voldaan, zoals SGP-raadslid Vincent Holleman nog even informeerde, liet Koopmanschap weten dat acties vooralsnog niet staan gepland. Mede vanuit  de wetenschap dat zand lastig plakt, putte Holleman hier in elk geval enige geruststelling uit.
In de bijdrage van Patrick Greeven van de Stichting Milieuzorg Zeist e.o. was geen zweem van activisme te ontdekken, maar klonk vooral zorg door over de (te grote) omvang van de voorgenomen ontwikkelingen. Greeven, die mooie persoonlijke herinneringen had aan Henschotermeer in het pre-commerciële tijdperk, zei het nog altijd jammer te vinden dat de gemeenten de exploitatie hiervan in 2018 om financiële redenen hebben afgestoten naar een commerciële exploitant. Dit had zijn mening mening een collectieve voorziening moeten blijven, die ten goede komt aan iedereen. Nu de situatie is, wat die is, noemde Greeven het een grote verantwoordelijkheid van de raad om een goede balans te gaan vinden tussen de unieke waarden van het gebied en een exploitatie die de kwaliteiten van dit gebied versterkt.
Erik Pardon, inwoner van Maarn en directeur van bungalow park Noord West Kanje, dat liggend op het grondgebied van de gemeente Utrechtse Heuvelrug direct grenst aan het Henschotermeer, pleitte ook voor terughoudendheid van Woudenberg. Pardon zei begrip te hebben voor het feit dat een ondernemer wil ondernemen, maar vond de plannen zoals die er nu liggen niet passend, buiten proportie en onomkeerbaar. ,,Het idee van de ondernemer lijkt te zijn ‘veel vragen en veel overhouden’; een zorgwekkende salamitactiek’’, vond Pardon. Hij wees erop dat het Henschotermeer een zwemplas in een natuurlijke omgeving is en geen vakantiepark. De omvangrijke uitbreidingsplannen lijken volgens Pardon dan ook veel meer te maken hebben met winstmaximalisatie dan simpelweg een rendabele exploitatie.
De zorgen van Pardon dat de overlast van de toenemende drukte in het gebied niet zozeer een probleem is van het wat meer op afstand gelegen Woudenberg, maar vooral op het bordje van de inwoners van het aangrenzende Maarn terechtkomen, werd gedeeld door inspreker Evert-Jan de Voogt. Hij zei zijn hart vast te houden voor de toenemende geluidsoverlast van de door Woudenberg toegestane avondfeesten tot 11.00 uur, omdat dit geluid in zijn woonomgeving ontzettend goed te horen is. De Voogt vreest verder dat deze feesten in zijn dorp ook de overlast zal doen toenemen van jongeren die via station Maarn naar het Henschotermeer lopen. ,,Het lijkt onschuldig, maar dit kan een bak herrie en nog meer blikjes in de berm met zich meebrengen.’’
Een andere inwoner van Maarn, de heer Naastepad, constateerde dat er met de uitgangspunten zoals die in het bestemmingsplan staan (instandhouding van de natuur en een toekomstgerichte passende invulling) eigenlijk niet eens zoveel mis is, maar wel met de interpretatie daarvan. ,,Het enige dat uniek is aan het Henschotermeer is de natuurlijke schoonheid van het gebied. Als het gaat om een passende inrichting moeten we ons afvragen wat daarvoor nodig is. Willen we nog meer entertainment, feestjes, e-bikes en bedrijfslocaties? Of hebben we juist meer behoefte recreatie in de vorm van rust en natuur? Als we dit anders definiëren zijn we samen een stuk verder’’ aldus Naastepad die de gemeenteraad vroeg om dit bestemmingsplan dan ook niet goed te keuren en op zoek te gaan naar een plan met meer draagvlak. ,,De rechtvaardiging van deze beslissing zit vanavond op de publieke tribune.’’

Twee sprekers uit Woudenberg

De lange lijst van insprekers telde ook nog twee inwoners van Woudenberg. Chris Baars, die ook actief betrokken is bij toerclub Het Scherpe Woud, vroeg vooral aandacht voor de fietsveiligheid in het gebied ook vanwege de risicovolle overstreken. Agnes van Bemmelen opperde dat het beter was om in plaats van het bestemmingsplan aan te passen aan de wensen van Mooi Weer B.V., op zoek te gaan naar een nieuwe exploitant zonder winstoogmerk. Zij bood zich aan om een voortrekkersrol te gaan spelen in de oprichting van een stichting  Beheer Henschotermeer, die naar haar idee met een goed gerichte crowd-funding wel van de grond zou kunnen komen.
De minst politieke bijdrage op deze avond kwam van de Maarnse mevrouw Aussen, die in een gedicht met persoonlijke herinneringen een ode bracht aan de schoonheid van het Henschotermeer. Het sloot mooi aan op het boekje. waarin de Werkgroep van de Partij voor de Dieren, de gedichten, tekeningen en andere teksten van de in januari gehouden inspiratiebijeenkomst ‘Een nieuwjaarswens voor het Hens’ heeft gebundeld en door Jessica Batteau deze avond aan alle vertegenwoordigers van het gemeentebestuur van Woudenberg werd uitgedeeld.  

Of de tijden van weleer ooit nog terugkomen lijkt niet waarschijnlijk, want tijdens de daaropvolgende beraadslagingen van de commissie leek het nieuwe bestemmingsplan, ondanks nog wat kritiekpunten, wel te kunnen rekenen op steun van een raadsmeerderheid. In de raadsvergadering van 21 maart zal de knoop definitief worden doorgehakt.