Bijvoeren mag, maar groene tuin is belangrijker

ZEIST Koolmezen, merels en mussen: ze doen graag onze tuinen aan. Niet alleen in het voorjaar, maar ook in de winter bieden tuinen een plek om te schuilen en voedsel te zoeken. Hoe kun je de vogels het best de winter doorhelpen?

door Naomi Heidinga

Onze tuinen zijn een geliefde plek voor verschillende soorten vogels. ,,Denk aan huismussen, merels, spreeuwen en diverse mezen, zoals koolmezen en pimpelmezen”, vertelt Marc Scheurkogel van Vogelbescherming Nederland. ,,Ook roodborstjes, winterkoninkjes, duiven en kauwtjes vind je terug in de tuin. Woon je in of rond de grote steden in de Randstad? Grote kans dat je dan ook halsbandparkieten te gast krijgt in je tuin.”

MEREL EN DE MUS De merel en huismus behoren nog steeds tot de meest geziene gasten in de tuin. ,,Gelukkig lijkt het weer beter te gaan met de merel. Van 2016 tot 2019 werden veel merels ziek door het Usutu-virus. Daar is vrij weinig aan te doen. De ziekte wordt overgedragen via muggen. Inmiddels lijkt de grootste virusgolf voorbij. Hopelijk dus goed nieuws in het jaar van de merel! Toch is het belangrijk om de meldingen in de gaten te blijven houden, want ook dit jaar zien we wel weer sterfgevallen door Usutu.” 

KOOLMEESJES En hoe staat het met de koolmeesjes? De verhalen over mezen met broze botten baren tot zorgen. ,,Op zich gaat het goed met de koolmezen, maar in sommige plekken in Nederland hebben ze het moeilijker. Dat geldt bijvoorbeeld op zandgronden. Daar zit vanwege de hoge stikstofgehaltes weinig kalk in de bodem, die de vogels nodig hebben. Dat kan leiden tot gebroken botjes. Mensen die op zandgronden wonen kunnen de vogels een beetje helpen door eierschalen te verkruimelen en deze uit te strooien over de tuin. Op deze wijze krijgen de vogels wellicht toch kalk binnen.”

ROODBORSTJE Veel van onze tuinvogels blijven het hele jaar door in Nederland, maar sommigen trekken weg. ,,In de winter zien we in onze tuin ook vogels die vanuit het noorden naar Nederland zijn getrokken, vanwege de winterse omstandigheden daar. Dit geldt bijvoorbeeld voor roodborsten. Op zich kunnen vogels in de natuurlijke tuin voldoende voedsel vinden. Tenminste, als deze rijk is aan diverse planten, gras en bomen. De onderhoudsvrije tuin, met alleen tegels en een enkele potplant, daar is een vogel niet mee geholpen. Ik zie liever een natuurlijke tuin zonder vetbollen dan een onderhoudsvrije tuin met vetbollen.”

DIEET ,,De vogelsoorten die onze tuinen bezoeken, hebben diverse voedingspatronen. De één eet het liefst zaden, de volgende houdt van wormen of insecten en weer anderen kiezen voor bessen. De merel houdt bijvoorbeeld van wormen. Een stukje grasveld is voor deze vogels zeer welkom. Door het planten van een bessenstruik of vuurdoorn bied je andere vogels een lekker maaltje. Zonnebloemen of andere zaaddragende planten bedienen weer andere vogelsoorten. Bloemrijke planten trekken insecten aan, die worden gegeten door vogels. Kies bij voorkeur voor inheemse plantensoorten. Zo zie je, een tuin met diverse planten zorgt voor een bont gezelschap aan vogels.”

BIJVOEREN Bijvoeren kan en mag ook, maar doe het met mate. En pas het voedsel aan op het seizoen. ,,In de winter verliezen de vogels veel energie om zichzelf warm te houden. Dat wordt snel aangevuld met vetten, bij voorkeur verzadigde vetten. Vetbollen, zaden en vogelpindakaas zijn ideaal. In het voorjaar hebben de kuikens eiwitten nodig voor spiergroei. Dan kun je ze bijvoorbeeld meelwormen geven.” Brood is eigenlijk te zout voor de vogels. ,,Van een beetje brood gaan ze niet direct dood, maar kies liever voor wat anders. Vogelpindakaas is minder zout dan de variant die wij op brood smeren. Omdat vogels verstrikt kunnen raken in het netje van een vetbol, adviseren we de bollen zonder netje in een silo te doen. Daarnaast kun je een schaal met water neerzetten. Let wel op: wanneer er teveel voer blijft liggen, kun je ook ongenode gasten aantrekken als ratten.”

VOGELFAMILIE Ook in de winter heeft het zin om nestkastjes op te hangen. ,,Koolmezen maken nog wel gebruik van nestkastjes als slaapplek. Wanneer je ze nu ophangt, ben je op tijd voor het voorjaar. Wellicht kun je dan genieten van een kleine vogelfamilie in je tuin!” 

Kijk op www.vogelbescherming.nl.