Grote regionale verschillen in groenaanbod in openbare ruimte - Zeist scoort bovengemiddeld

ZEIST / REGIO In bijna twee derde van de Nederlandse gemeenten bestond vorig jaar minstens de helft van de openbare ruimte uit groen. Het gaat bijvoorbeeld om gras, struiken of bomen. Regionaal zijn er grote verschillen. Dat blijkt uit data van de stichting Climate Adaptation Services (CAS) die het ANP analyseerde.

De totale openbare ruimte in Nederland bestond vorig jaar voor ruim 51 procent uit groen. In de gemeente Zeist kunnen inwoners in 68,9 procent van de openbare ruimte groen vinden. Elke inwoner heeft hier gemiddeld in totaal 195,7 vierkante meter groen ter beschikking.  Beduidend minder dan in buurgemeente Utrechtse Heuvelrug,  waar 75,9 procent van de openbare ruimte groen is. Maar meer dan De Bilt waar inwoners het met 61,2 procent groen moeten doen.

Dit valt op in de regionale cijfers:

• In de gemeenten Tynaarlo en Westerwolde stond in meer dan 80 procent van de openbare ruimte natuurlijke begroeiing. 
• In Overbetuwe en Amsterdam was dit nog geen 25 procent.
• In Rozendaal hadden inwoners relatief de meeste groenruimte tot hun beschikking, gemiddeld bijna 770.000 vierkante meter per persoon. Dat staat gelijk aan ruim tien voetbalvelden. 
• Daarna volgen de Waddeneilanden Vlieland en Schiermonnikoog met bijna 102.000 en ruim 47.000 vierkante meter per persoon.

In Nederland zijn er steeds vaker extreem hete dagen. Een groene omgeving biedt natuurlijke schaduw en zorgt voor verdamping van water bij hoge temperaturen. “Groen zorgt ook voor een betere luchtkwaliteit en afwatering. Het draagt bij aan een grotere biodiversiteit en het bevordert de algehele leefkwaliteit”, laat stichting CAS weten.

In 2024 werd in opdracht van de overheid een onderzoek uitgevoerd naar de verstening van de openbare ruimte in de 32 grootste gemeenten. Toen bleek dat ongeveer 3,6 miljoen inwoners van deze gemeenten in een versteende omgeving woonden. Hier is groen vervangen door bijvoorbeeld stenen, asfalt en beton. Deze materialen houden warmte vast, stralen die uit en weerkaatsen die ook. Bij regenval wordt water beperkt geïnfiltreerd of afgevoerd, wat voor wateroverlast kan zorgen. Andy van den Dobbelsteen, hoogleraar Klimaat en Duurzaamheid aan de TU Delft, stipt aan dat voor kwetsbare groepen de kans op overlijden toeneemt als de temperatuur niet kan zakken.

Volgens CAS moeten gemeenten met relatief weinig groen in de openbare ruimte hun beleid aanpassen. “In verstedelijkte gebieden met weinig openbare ruimte kunnen gemeenten bijvoorbeeld inwoners stimuleren en subsidie verlenen voor het vergroenen van privéruimte, zoals voor- en achtertuinen.”

Van den Dobbelsteen voorziet dat steden steeds groener worden. “In stedenbouwkunde en architectuur zie ik steeds meer aandacht voor groen.” De hoogleraar verwacht dat deze ontwikkeling zich doorzet, omdat men steeds meer het belang van een groene omgeving doorheeft.

Over de kaart

Op de kaart hierboven zie je het procentuele aandeel groen in de openbare ruimte per gemeente. Dit getal bepaalt de kleur op de kaart.

De cijfers zijn van de stichting Climate Adaptation Services (CAS), die in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat het aandeel groen origineel op buurtniveau heeft gemeten. Om het aandeel groen per gemeente te bepalen, heeft CAS de mediaan genomen van alle buurten in die gemeente. Hierdoor wegen grote buurtoppervlakken in landelijk gebieden niet te zwaar mee.