Herinnering doorgeven

Den Dolder  - Op woensdag 5 april was de jaarlijkse adoptieoverdracht van het oorlogsmonument in Den Dolder. 

Het monument is al sinds 1987 geadopteerd door De Kameleon en ieder jaar rond 5 april vindt een plechtigheid plaats, waarbij ook de zorg voor het monument wordt overgedragen van groep 8 aan hun opvolgers, groep 7, in aanwezigheid van genodigden en nabestaanden. Dit jaar gebeurde dat door Karin (groep 8) en Kevin (groep 7).

Plechtige viering

 Aan het begin van de viering werd een Joods nummer gespeeld door Siebe (groep 7) op trompet en Janne (groep 8) op de trom. Tijdens de herdenking werden zelfgeschreven gedichten voorgelezen door een aantal leerlingen. Nadat de directeur een gedicht had voorgedragen was iedereen een minuut stil, gevolgd door het Wilhelmus onder begeleiding van Siebe (groep 7). 

Persoonlijke verhalen

In de weken voorafgaand aan de plechtigheid staan de leerlingen in de klas stil bij de Tweede Wereldoorlog. Groep 8 gaat naar het Anne Frankhuis en groep 7 naar Fort de Bilt. Daarnaast hebben de leerlingen een les gekregen over het monument van Jan Veerkamp (bestuurslid van de Oranjevereniging) en meneer Dekker. De persoonlijke verhalen maakten indruk op de leerlingen.

Gefusilleerd

Het monument aan de Soestdijkerweg te Den Dolder (gemeente Zeist) is opgericht ter nagedachtenis aan de tien mensen die hier op 5 april 1945 zijn gefusilleerd.

De namen
De namen van de tien slachtoffers luiden: A.C.J. Brinkhof, J.H. Brinkhof, G. Dekker, A. van der Hoek, J. Jonk, H. Kemp, H.J. Koningsberger, J. Kouw, H.W. Loddema en R. Vos.

Duitse militair
Op donderdag 5 april 1945 omstreeks 7.30 uur, belde een Duitse militair het politiebureau in Zeist met de mededeling dat op de Soestdijkerweg ter hoogte van het perceel nummer 8, tien mannen waren doodgeschoten. Hij gaf opdracht maatregelen te nemen voor het vervoer van de stoffelijke overschotten. Toen de politie bij de genoemde plaats aankwam, vond zij op de verhoogde berm, ongeveer vijftien meter vanaf de Soestdijkerweg tien dode mannen liggen.

Boerderij
In de boerderij op het adres Soestdijkerweg 8 woonde Hendrik Hilhorst. Hij verklaarde dat die morgen omstreeks 6.30 een autobus uit de richting van Utrecht was komen aanrijden en dat die vlakbij zijn boerderij was gestopt. Eerst stapten miltairen van de Duitse Wehrmacht uit en daarna tien mannen in burger. Deze tien mannen moesten zich in de berm in een rij opstellen. Tien of meer Duitse militairen vormden een executiepeleton, dat na het in het Duits gegeven commando ‘feuer’ op die mannen begon te schieten. De tien vielen op de grond, waarna vier mannen nog door één van de militairen een genadeschot kregen. Vervolgens stapten de militairen weer in de bus en reden weg.

Vergelding
Het is goed mogelijk dat de executie bedoeld was als een represaillemaatregel voor een overval op twee SS’ers een week eerder in die omgeving. Eén SS’er werd daarbij gedood en de ander raakte zwaargewond. Slechts van een viertal van hen is iets bekend over illegale activiteiten:

Illegale activiteiten
A. van der Hoek hielp onderduikers en was lid van de Binnenlandse Strijdkrachten (BS). Hij behoorde ook tot de KP(knokploeg)-sabotageploeg Maarssen. Op 19 maart werd hij gearresteerd in Ter Aa, terwijl hij een wapen in zijn bezit had. J. Jonk verschafte hulp aan onderduikers en haalde wapendepots van de bezetter leeg. op 10 februari 1945 werd hij in Scherpenzeel gearresteerd. H.J. Koningsberger deed in 1943 een mislukte poging naar Engeland te ontsnappen, waarna hij in 1943/1944 drie maanden in een Franse gevangenis verbleef. Hij nam deel aan het onderduik-werk en werd op 23 maart 1945 in Amsterdam gearresteerd. Dat zijn vader, dominee J.C. Koningsberger losgeld aan de Duitsers had betaald, toen zijn zoon nog in het Huis van Bewaring aan het Kleine-Gartmanplantsoen in Amsterdam zat, heeft niet mogen baten. R. Vos dook tijdens zijn verlof onder na een periode van tewerkstelling in Duitsland. Op verschillende plaatsen en streken en telkens met andere personen, verichtte hij veel en zwaar illegaal werk. Zijn arrestatie vond plaats op 14 februari 1945 in Amsterdam.

Erelijst
De namen van alle op 5 april 1945 aan de Soestdijkerweg gefusilleerde personen zijn vermeld op de ‘Erelijst van namen van hen die voor het Vaderland gevallen zijn’, welke is neergelegd in het gebouw van de Tweede Kamer aan het Binnenhof in Den Haag.

Onthulling
Het monument is onthuld in 1947.