“Moeder Suriname” in het Torenlaan Theater Zeist, 2 juli 2024.

De documentairefilm

Gisteren – 2 juli - vond in het Torenlaan Theater in Zeist de vertoning plaats van ‘Moeder Suriname’, een documentairefilm van de schrijfster Tessa Leuwsha, gebaseerd op haar boek ‘Fansi’s stilte’ dat in 2015 is uitgekomen.

Klokslag 19.30 uur was het aan Roy Khemradi die de film inleidde. De voetbalwedstrijd Nederland – Roemenië was net succesvol afgesloten met een drie-nul overwinning.

Een jaar geleden was het Koning Willem-Alexander geweest die excuses maakte voor het Transatlantische Slavernijverleden, hetgeen met name gericht was op de Nederlandse Antillen en Suriname. Eergisteren vond de Keti Koti herdenking plaats en werd het herdenkingsjaar slavernijverleden afgesloten.

Wat duidelijk wordt in de documentairefilm is dat de schrijfster op zoek gaat naar het verhaal van haar grootmoeder en haar ooms en tantes in de Surinaamse hoofdstad Paramaribo op de grens met het buurland Brits-Guyana, in het verzorgingshuis Peppelrode in Eindhoven in Nederland en de Achterhoek.

De schrijfster

De schrijfster neemt ons mee in een zeer persoonlijk verhaal en in de geschiedenis van Suriname, waarin duidelijk werd dat de slavernij in 1863 afgeschaft was, hetgeen kort voor de geboorte van Fansi gebeurd was, maar hoe deze toch doorspeelde in het leven van haar grootmoeder - een dochter van een Engelse zendelinge die in Guyana en een zwarte man - en van haarzelf en haar 9 kinderen die zij later zelf opvoedde.

Het verhaal van Fansi

Door middel van archiefbeelden startte in Nieuw Nickerie het verhaal van Fansi, die als huisslaafje opgroeide, nadat zij zelfs afgestaan is door haar witte moeder en zwarte vader indertijd.

Ook zijzelf wordt als jonge moeder verlaten door haar man en verhuisde vervolgens naar Paramaribo om ervoor te zorgen dat haar kinderen een betere toekomst krijgen.

De documentairefilm toont ons beelden waarin duidelijk wordt dat het leven van met name Surinaamse vrouwen onder de blanke overheersing erg hard was, het werken zwaar was, men leeft in ietwat armoedige woningen terwijl de witte Nederlanders ruim behuisd zijn. In de jaren dertig worden via Amerikanen Surinamers gerecruteerd voor uiteindelijk de oorlog in Nederlands-Indië. 

Na de oorlog zijn het Mohammed Hatta (Nederlands-Indië, 15.08.1945) en Anton de Kom (Suriname, 25.11.1975) zich sterk maken voor onafhankelijkheid. 

De kinderen van Fansi, maar ook zijzelf verlaten Suriname en komen naar Nederland 

Verwantschap

Ik voel me verwant met de schrijfster, want zèlf heb ik vanuit het persoonlijke verhaal van m’n vader, oud-KNIL militair en m’n peetoom, SVD-priester en vriend van Soekarno “Vergeten verbinding. De Tweede Wereldoorlog in Zuid-Oost Azië”, een historische reis gemaakt v.a. de VOC-tijd tot en met heden.En als inwoner van de gemeente Zeist word ik door “Moeder Suriname” bewust gemaakt van dat beide historische verhalen van betekenis zijn voor onze geschiedenis.

Léon AlgraAuteur van “Vergeten verbinding” / www.leonalgra.nl