Zes zoekgroepen in Zeist binden de strijd aan met de Aziatische hoornaar

ZEIST In Zeist zijn op dit moment zes zoekgroepen actief in de strijd tegen de geelpotige Aziatische hoornaar. Dat insect komt oorspronkelijk voor in Zuidoost-Azië, maar rukt nu vanuit Zuid-Europa op. Deze ‘invasieve exoot’ vormt een serieuze bedreiging voor de honingbij en andere insecten in onze omgeving. De Zeister afdeling van de Nederlandse Bijen Vereniging (NBV) trekt ten strijde.

BIJENHOUDER

Anne Brandenburg is al meer dan dertig jaar imker. Sinds anderhalf jaar is ze voorzitter van de lokale vereniging van bijenhouders. Ze is ‘zwermcoördinator’. Wie in mei of juni een bijenzwerm ziet hangen, kan haar bellen. Zij zorgt dat een imker poolshoogte neemt en de zwerm schept. Sinds enige tijd heeft ze er een functie bij: ze stuurt de Zeister zoekgroepen aan die zich bezighouden met de bestrijding van de geelpotige Aziatische hoornaars.

Als wij niets doen, loopt het zeker uit de hand

,,In België zitten ze met de handen in het haar. Daar zijn ze te laat begonnen met de bestrijding en is het nu niet meer bij te houden. Hier zitten we er bovenop. In 2023 is het eerste nest gevonden in Zeist, in 2024 hebben we er tien moeten opruimen. We houden het niet meer tegen, maar we moeten het beheersbaar maken. Als wij niets doen, loopt het zeker uit de hand.’’ 

De ervaren bijenhouder somt wat feiten op over de Aziatische hoornaar, die beduidend groter is dan de ‘gewone limonadewesp.’’  ,,We moeten het insect zeker niet verwarren met de Europese hoornaar. De Aziatische hoornaar is schadelijk en uitheems, de Europese variant is onschuldig en inheems, net als de stadsreus, een insect dat je als leek gemakkelijk voor een Aziatische hoornaar zou kunnen aanzien. Opvallendste kenmerk van de Aziatische hoornaar zijn de gele poten. ,,Zie je een insect en denk je dat het er een is? Maak voor de zekerheid een foto en gebruik de gratis App Obsidentify. We moeten de nesten namelijk vernietigen.’’

TWAALF KILO INSECTEN ALS VOEDSEL PER NEST

Een nest Aziatische hoornaars eet per seizoen wel twaalf kilo insecten. Dat komt neer op meer dan 100.000 insecten, een groot deel daarvan zijn honingbijen. De vraatzuchtige vreemdeling kan bijenvolken zodanig verzwakken dat ze de winter niet overleven. Anne Brandenburg: ,,De honingbij is een exoot, maar wel een waar onze hele voedselvoorziening van afhankelijk is. Als er voldoende voedselaanbod is, vormt de honingbij geen bedreiging voor wilde soorten. Maar die vallen ook ten prooi aan de Aziatische hoornaar.’’

Zij pleit ervoor om al vroeg in het voorjaar te beginnen met de bestrijding. ,,De jonge koninginnen vliegen aan het eind van de zomer uit en overleven de winter op een beschut plekje.’’ Met  subsidie van Samen Duurzaam Zeist zijn vallen gebouwd die verspreid door de gemeente Zeist worden ingezet. De gevangen koninginnen gaan de diepvries in waar ze zonder pijn aan hun einde komen.

,,Van maart tot en met juni stichten de koninginnen een klein nestje. Dat hangt in een vogelhuisje, onder een afdakje of in een schuurtje.’’ Met een scherpe foto meld je zo’n ‘primair nest’ op waarneming.nl/go/vespa-velutina Misschien is het nest van een ander dier.

Als het gaat om de Aziatische hoornaar, wordt er contact opgenomen met de melder. Het bestrijden van zo’n nest is kosteloos. ,,Zolang er nog geen werksters geboren zijn, kan dit nest nog worden verwijderd door vrijwilligers. In de gemeente Zeist zijn op deze manier in 2024 twee nesten verwijderd.’’

SECUNDAIR NEST

Vanaf half juni verhuizen de koningin en de werksters naar een ‘secundair nest.’ Deze secundaire nesten kunnen zo groot worden als een flinke skippybal en hangen vaak hoog in een boom. De nesten kun je opsporen door Aziatische hoornaars te lokken, te kijken waar ze heen vliegen en ze op deze manier te volgen naar het nest. Dit is een arbeidsintensieve klus en het kan zomaar een paar weken duren om een nest te lokaliseren. 

LOKSTOF

Anne vertelt dat Zeist op dit moment in zes wijken is verdeeld waar zoekgroepen actief zijn. ,,Meestal zijn het bijenhouders, maar iedereen is welkom die mee kan helpen. Je moet minstens met zijn tweeën zijn om een nest op te sporen. We vullen een lokpot met een mengsel van gelijke delen zoete witte wijn, suiker en bier. Dan heb je een lokstof die geen bijen aantrekt, want bijen houden niet van alcohol,  en het merken van een aantal Aziatische hoornaars is essentieel om ze te kunnen volgen.’’ 

Aziatische hoornaars zijn er gek op, het zijn net junks, ze komen telkens terug om meer te halen. Je zet een tweede lokpot in de richting waar het insect heenvliegt en komt zo steeds dichter bij het nest.’’

Zodra een nest is gelokaliseerd, wordt een professionele bestrijder ingeschakeld om het nest te verwijderen. ,,Wij werken hierbij samen met een ecoloog die het nest op een ecologisch verantwoorde manier -zonder gif te gebruiken- verwijdert. Aziatische hoornaars kunnen erg agressief worden als je in de buurt komt van een nest, als je ergens een nest ziet hangen is het daarom verstandig om niet te dicht bij te komen.’’ 

PROVINCIE BETAALT DE OPRUIMER

,,Die opruimer wordt door de provincie betaald. De secundaire nesten zitten heel hoog in een boom; hij komt in een speciaal pak met een hoogwerker. Met een speciale stofzuiger zuigt hij het nest leeg, snijdt het los en legt het in de diepvries tot alle larfjes dood zijn.’’

Wie wil helpen met het lokaliseren van nesten, kan zich aanmelden bij Anne Brandenburg: benannebrand@gmail.com Wie Aziatische hoornaars spot, maakt een scherpe foto en kijkt met de gratis app Obsidentify of het echt om zo’n veelvraat gaat. In dat gevel meld je de waarneming: waarneming.nl/go/vespa-velutina De mensen achter die website benaderen de plaatselijke zoekgroep zodat het nest uiteindelijk kan worden verdelgd.