Broedergemeente verduurzaamt: ‘We willen ons erfgoed door kunnen geven’

ZEIST De Evangelische Broedergemeente (EBG) werkt hard aan verduurzaming van haar monumentale gebouwen. Rentmeester Jan Egas is verantwoordelijk voor het beheer en de gebouwen van de EBG, waaronder die aan het Broeder- en Zusterplein en aan de Lageweg 9. 

De EBG wil de rijksmonumenten van rond 1760 verduurzamen en energiezuiniger maken, maar ook de rijksmonumenten die na de brand van 1967 herbouwd zijn, en het nieuwe deel bij het Broederplein. De rentmeester: ,,Wij vinden het heel belangrijk om deze panden door te kunnen geven aan de generaties na ons.”

in de panden aan het Broeder- en Zusterplein wordt gewoond en gewerkt. De EBG verhuurt woonruimte en kantoorpanden aan bedrijven en organisaties. Egas: ,,Het kernverschil tussen de oude en nieuwe rijksmonumenten is dat bij de oude monumenten het originele materiaal belangrijk is. Bij de herbouw van na 1967 zit de waarde meer in het uiterlijk. Bij de oude rijksmonumenten zijn isolatie, nieuwe bouwsystemen of energiesystemen alleen toegestaan als monumentale waarden zoveel mogelijk hetzelfde blijven. Wettelijk gezien gelden bij de oude en jonge monumenten dezelfde regels, voor veel veranderingen zijn omgevingsvergunningen nodig.” Praktisch gezien mag er bij de jonge monumenten soms meer, als de waarde meer zit in het uiterlijk dan in historisch vakmanschap.

KIERDICHTING

,,Bij het Broederhuis zijn we bijna klaar met kierdichting’’, vertelt Egas. ,,Zo zorgen we dat niet alle warmte die we stoken meteen naar buiten gaat.’’ Dat scheelt veel in de kosten en comfort. Deze kierdichting gebeurt bij alle gebouwen op de pleinen. ,,Voor de verduurzaming van het Broederhuis loopt ook nog een onderzoek naar de ventilatie. We bekijken of we daar de hele klimaathuishouding duurzaam kunnen maken. We kijken wat er wel en niet kan, maar dat ligt ook aan onze financiële ruimte.”

HOUTEN TRAPPEN

,,De oude houten trappen en bordessen bij het Broederplein zijn hard aan renovatie toe. Door problemen met afwatering en ventilatie is houtrot ontstaan. Uit historisch onderzoek weten we dat de trappen en bordessen in verschillende bouwfasen ontstonden. Er zijn twee hoofdtypen trappen: trappen met gesloten stootboorden en trappen met een open karakter. De details blijven zoveel mogelijk behouden. We zoeken naar een aannemer die ambachtswerk kan leveren. De nieuwe trappen worden gemaakt van de duurzame houtsoort Accoya. Dat kan beter tegen vocht en gaat langer mee dan het grenen van nu. Belangrijke verbeteringen na de vernieuwing zijn: betere afwatering, verbetering van ventilatie, en verstelbare aansluitingen en antislipvoorzieningen. De renovatie van deze trappen kost minimaal 150.000 euro.”

ERFGOEDPARELS

De verduurzaming aan de pleinen betaalt EBG zelf. Voor de renovatie van het pand aan de Lageweg 9 kreeg EBG subsidie uit het Fonds Erfgoedparels van de Provincie Utrecht. Het pand op de hoek met de Karpervijver stond jarenlang leeg. ,,We zijn daar uitermate blij mee en proberen dat pand zo duurzaam mogelijk te maken. Bij het historisch onderzoek bekeek bureau De Fabryck wat oud is en bewaard moet blijven. Na overleg met de Rijksdienst Cultureel Erfgoed en de gemeente Zeist kwam er een restauratieplan. Samen met onder meer vastgoedbedrijf Roza en onze huisarchitect Lakerveld gingen we aan de slag. Drie jaar geleden begon de ontwikkeling en afgelopen najaar startte de renovatie. We hopen dat in de tweede helft van 2026 de hele renovatie gereed is. Het is dan een duurzaam gebouw, met comfort en het hoeft niet aan het gas. We maken een combinatie van zonne-energie en aardwarmte. Daar moeten we de hele energiehuishouding mee kunnen verzorgen. Dat is een heel mooi project.’’