Wereldwinkel bestaat 55 jaar

ZEIST Zaterdag 3 oktober viert De Wereldwinkel het 55-jarig bestaan van de winkel in Zeist met kortingen, hapjes en een grabbelton. De winkel is geopend van 10.00 – 17.00 en van 17.30 – 19.30. Neeltje van Holst stond aan het begin van de Wereldwinkel Zeist. Inmiddels woont Neeltje in Driebergen en komt ze nog zo nu en dan in de Wereldwinkel Driebergen om cadeautjes of fairtrade producten te kopen.

U bent bij het ontstaan van de Wereldwinkel betrokken geweest. Kunt u daar iets over vertellen?

Neeltje: “In januari 1971 is de Wereldwinkel in de 2e Dorpsstraat opengegaan. Ik studeerde aan de Sociale Academie te Driebergen. In die tijd hielden veel jonge mensen zich bezig met de Derde Wereldproblematiek. Zo ook wij, voornamelijk studenten van deze sociale academie. Het pand in de 2e Dorpsstraat hebben we gehuurd van een particulier; daar konden we met een aantal studenten wonen en daar zijn we voorzichtig begonnen met het opzetten van de Wereldwinkel. De Vereniging van Derde Wereldwinkels hebben we aangeschreven en hun medewerkers hebben ons gecoacht en begeleid bij het stichten van de winkel en bij het inkopen van producten e.d. Het was een groot succes.

Helaas, hebben we hier niet lang kunnen wonen, want de eigenaar had elektriciteitsdraden verkeerd aangesloten, waardoor er kortsluiting ontstond met als gevolg een brand en dus moesten we op zoek naar een andere werk- en woonruimte, maar gelukkig kwam het pand in de Steynlaan vrij. Een wethouder van de PSP, meneer Van Tellingen, steunde ons initiatief en hij heeft in 1973 gezorgd voor het pand op de Steynlaan voor een lage prijs. Er was in de jaren zeventig  veel leegstand, dus wij hadden geluk met dit grote winkelpand. Boven de winkel woonden we met een aantal werkende jongeren samen. 

In Zeist-West was een oecumenische groep, die zich ook bezighield met het starten van een winkel met producten uit de derde wereld. De stichting had geld ingezameld, maar wij waren al ver gevorderd met onze plannen en de oecumenische groep besloot om hun startkapitaal van vijfhonderd gulden aan ons te schenken. De Wereldraad van kerken in Uppsala zijn de Derde Wereldwinkels gaan initiëren. Vanuit de stichting Sjaloom kregen we informatiemateriaal, folders en affiches om te verspreiden. De affiches met reclames voor de Derde Wereldwinkel en over aankomende acties plakten we op lantaarnpalen.”

Hoe organiseerde je je studie en het werk in de winkel?

,,Ik was heel bevlogen. Ik heb veel acties georganiseerd en gevoerd. Onder andere een actie tegen kernenergie en we hebben Chilenen en Portugese vluchtelingen opgenomen in ons huis. Ze woonden dan tijdelijk bij ons op zolder. Ook heb ik scholing gegeven aan middelbare scholieren over hoe de wereld in elkaar zat en met name besprak ik de relatie van de Westerse wereld tot de derde wereldlanden met hen, zoals uitbuiting en de noodzaak van ontwikkelingssamenwerking.”

Hoe kwamen jullie aan huur voor het pand aan de Steynlaan?

,,We woonden boven de Wereldwinkel. Van ons eigen geld betaalden we de huur, gas en elektra. De winst van de verkoop schonken we aan projecten en aan kunstenaars, die voor ons werkten. Tot het eind van de Wereldwinkel aan de Steynlaan werd de winkel door de vrijwilligers betaald. We hoefden aan niemand verantwoording af te leggen en waren van niemand afhankelijk. Maar ook toen liep de winkel niet altijd goed en moesten we overleggen hoe we de winkel draaiende konden houden.”

Hoe kwamen jullie aan de producten voor de winkel?

,,In Limburg was een katholieke inkooporganisatie voor kunstnijverheidsproducten uit diverse continenten. Dat ging nog via de missie, de liefdadigheidsorganisatie van de Rooms-Katholieke kerk. De producten kregen we in consignatie. Wat niet verkocht werd, kon terug gegeven worden. Daarom hoefden we nooit subsidie aan te vragen.”

Hadden jullie genoeg vrijwilligers voor de winkel?

,,De winkel ging een paar middagen per week open. We hadden genoeg personeel. De studenten van De Horst en ook menig scholier uit Driebergen waren zeer gemotiveerd om in de Wereldwinkel te werken en om op deze manier de derde wereldlanden te steunen en menigeen heeft zich vrijwillig ingezet. Door de grote jeugdwerkeloosheid, eind zeventiger jaren, was er in die tijd geen gebrek aan menskracht. De winkel liep vooral in het begin erg goed. We moesten regelmatig naar Limburg voor nieuwe spullen. De meeste medewerkers hebben heel wat jaren in de winkel gewerkt.”

Hoelang heb jij in de Wereldwinkel gewerkt?

,,Ik heb twaalf jaar in de winkel gewerkt. In 1983 ben ik gestopt. Ik had nog zoveel andere plannen. Ik heb me in de tachtiger jaren ingezet voor de Vredesbeweging, ons politiek sociaal advocatenkantoor aan huis, het politiek café en eigenlijk ben ik nog steeds samen met mijn man bezig met actie voeren. Momenteel houd ik me voornamelijk bezig met de situatie van de Palestijnen.”

Heeft u tips voor de huidige vrijwilligers van de Wereldwinkel?

Blijf je op de hoogte houden van de toestand in de wereld en misschien is het fijn om opnieuw scholieren bekend te maken met het fenomeen Wereldwinkel. Dat zou bijvoorbeeld kunnen tijdens hun maatschappelijke stage. 

En vooral: actie voeren!

Wilma de Groot, Wereldwinkel Zeist