Vakantiefestival op azc Zeist: afleiding van het lange wachten

ZEIST Kinderen op het asielzoekerscentrum op het Kamp van Zeist konden de afgelopen drie maandagen meedoen met een Kindervakantiefestival. Ze keken naar poppentheater Koekla en naar een ballonnenshow van Clown Okido, ze konden instrumenten knutselen, en ze deden mee met de muzikale goochelshow van Anne-Linde van de Veen. Daarin was een van de hoofdrollen voor Michelle, die vijftien maanden geleden met haar beide moeders uit het Russische Rostov vluchtte. Daar waren ze niet veilig meer sinds hun vaderland Oekraïne binnenviel.

,,Heb je nog een zijwandje?’’, vraagt Anne-Linde aan Saba, die namens het COA de activiteiten begeleidt. ,,Met deze wind waaien al onze trucs om, dan is het geheim al verklapt voor we begonnen zijn.’’ Snel wordt de tent omgebouwd door vrijwilligers van Vluchtelingenwerk, die het Kindervakantiefestival mogelijk maken. Terwijl Anne-Linde en haar partner Dion hun voorstelling verder opbouwen hebben de moeders van Michelle tijd voor een praatje.

Geen Nederlandse les

De dagen zijn lang, sinds ze in de Nederlandse kampen aangekomen zijn. ,,We wachten nu op ons tweede gesprek’’, vertelt Anastasia, die zich goed kan redden in het Engels. Voor Ines is dat nog wat lastig. Dochter Michelle verstaat zelfs al wat woorden Nederlands, zegt Anastasia. ,,Maar wij hebben geen recht op Nederlandse les zolang we nog geen status hebben. Elke dag staan we op om te wachten, of er een uitnodiging komt voor het gesprek waarin we ons vluchtverhaal mogen toelichten. We weten niet hoelang dat nog duurt en we weten ook niet hoe lang we nog moeten wachten op een beslissing.’’ Anastasia heeft gelukkig de kans gekregen om zich op vrijwillige basis nuttig te maken met het bouwen van website, maar werken mogen ze niet.

Toen dit nieuwe, tijdelijke azc begin juni opengesteld werd voor een bezoekje door de plaatselijke pers, viel op hoe sober het gebouw is. Alles is er, alles is heel en niets meer dan dat. In de kamers staan bedden en er hangen gordijnen, er staat een tafel met stoelen en aan de muur hangt een kleine tv. ,,Het is hier geweldig’’, zegt Anastasia en Ines bevestigt dat, als Anastasia haar eigen woorden in het Russisch vertaalt. Wordt het hier niet heel warm? Ze wijst naar het raam. ,,Het kan open helemaal open, en niet alleen op zo’n kiertje’’, zegt ze met haar beide handen een klein stukje van elkaar. ,,Dat was op de andere kampen heel anders.’’ Het gezin is aangekomen in Ter Apel, Zeist is inmiddels de vierde locatie waar ze verblijven. Ines en Anastasia vinden het voor zichzelf niet zo erg. Wel voor hun dochter. ,,In het vorige kamp had Michelle voor het eerst echte vriendjes gemaakt. Ze vond het heel erg dat ze die weer moest missen.’’ 

Een eigen bed

Dat ze nu voor het eerste alle drie een eigen bed hebben maakt een hoop goed. Anastasia wijst op de lampjes rond het bed van het kind. ,,Die hebben we gekocht om het te vieren.’’

Misschien wel het grootste voordeel van het kamp in Zeist zijn de keukens. De moeders beginnen breed te lachen. Na vijftien maanden eten uit grote centrale keukens kunnen ze nu zelf koken en eten wat ze echt lekker vinden. ,,We keken elkaar soms aan met vieze blik als we aan het eten waren. We hebben hier geleerd dat het gezegde waar is: soms moet je iets eerst missen om te weten hoe belangrijk het is. En het is allemaal zo schoon, iedereen doet er zijn best voor.’’ Wat ze het meeste gemist heeft? Ze moet er lang over denken... ,,misschien de soepen.’’

Boodschappen doen ze in het dorp, ze gaan er lopend naar toe. ,,Het is maar twintig minuten en je bent hier zo onder de mensen. In Drenthe zaten we in een kamp waar helemaal niets was in de omgeving. We moesten daar 50 minuten lopen naar een dorp. Je kon wel met de bus, maar dat kost teveel geld. Hier kun je zelfs over een apart voetpad lopen.’’

Vluchten zonder einddoel

Ines en Anastasia komen uit Rostov. Voor lesbiënnes werd de situatie vanaf 2014 steeds slechter. Toen de oorlog uitbrak voelden ze zich niet veilig meer in hun land. Of er ooit zoveel zal veranderen dat ze terug kunnen en zichzelf kunnen zijn - ze weten het niet. ,,Er moet heel veel veranderen.’’ Een einddoel hadden ze niet. Eerst moesten ze het land uit zien te komen, en dat kon alleen via Turkije. Daar konden ze een lange afstandsvlucht boeken die een tussenstop maakte in Nederland. Een land waar ze niet speciaal voor kozen. ,,We wisten alleen dat mensen zoals wij hier gewoon geaccepteerd worden.’’ Het had ook zomaar een ander land kunnen zijn. Alles beter dan Rusland. ,,Onze dochter heeft twee moeders. Maar als mij iets overkomt heeft Ines geen rechten. Michelle wordt dan ergens bij verre familie van mij geplaatst.’’ Dat zou niet alleen in Rusland gebeuren, maar ook in Turkije en diverse andere landen. ,,In Rusland zien ze ons als pedofielen, ze denken dat we onze kinderen perverse voorbeelden geven en dat we van onze dochter een lesbiënne maken. We kunnen er niet voor uitkomen dat we van elkaar houden.’’

Hier voelen ze zich veilig. ,,We zijn naar de pride geweest. Vooral onze dochter heeft enorm genoten. Ze keek haar ogen uit. ‘s Avonds in de bus op weg naar huis voelden we ons rustig en op ons gemak tussen de mensen. We hoeven hier niet bang te zijn.’’

Ondertussen klinken de eerste tonen van de muziek van Anne-Linde en Dion. Michelle gaat vooraan staan. Ze begrijpt alles en danst vrolijk mee en helpt Anne-Linde als ze per ongeluk expres iets laat vallen. Haar moeders kijken met plezier toe. Het wachten op het volgende gesprek duurt weer één dag minder lang.