Laatste concerten Theo Nederpelt; van wonderkind tot YouTuber

ZEIST Gedwongen door gehoorproblemen stopt Theo Nederpelt (89) met spelen voor publiek. De afscheidsconcerten, vrijdag en zaterdag in de Walkartkerk, zijn volgeboekt. De pianist begon 85 jaar geleden als wonderkind. Hij blijft actief. Als negentigjarige verlegt hij zijn werkterrein naar YouTube. 

,,Ik vind het heel erg dat mijn gehoor zo’n vervelend spelletje met me speelt. Het risico wordt te groot, de achteruitgang gaat door. Ik stop voordat ik missla. Arthur Rubinstein was ook 89 toen hij zijn laatste concerten gaf. Die ging ook moeilijker lopen. Laat ik maar dankbaar zijn dat ik me nog zo gemakkelijk beweeg. Ik wandel elke dag en loop dan tussendoor een minuut hard. Daar heb ik geen problemen meer mee. Mijn rijbewijs is net weer voor vijf jaar verlengd.’’ ,,Stoppen doet me veel verdriet. Het is heerlijk om met een publiek samen iets tot stand te brengen, heerlijk om een kunstwerk te poneren.’’

BEETHOVEN

Hij probeert er luchtig over te doen. ,,Beethoven kon echt helemaal niets horen toe hij prachtige symfonieën schreef voor groot orkest. Hij schreef een partituur met 24 balken onder elkaar en wist precies hoe het moest klinken. De laatste drie stukken van Beethoven zijn zo razend moeilijk, zo knap en zo mooi. Dat is een echte reus geweest. Ik ben maar een kleine jongen.’’

MUZIKAAL GEZIN

Theo groeide op in een muzikaal gezin. Zijn vader was pianist en had een lespraktijk, zijn moeder zong. Als kleuter klom hij op de pianokruk en speelde de stukken na waar zijn vaders leerlingen op studeerden. ,,Voor mij was dat niet bijzonder, maar vanzelfsprekend. Ik luister gewoon naar binnen en dan stroomt het wel door.’’

Zijn vader had een bijzondere manier om hem te stimuleren. ,,Ik herinner me nog een weddenschap. Als ik een tweestemmig stuk van Bach uit het hoofd zou spelen, zou ik een rijksdaalder krijgen. Een kapitaal, voor een kind, in die tijd. Het is me gelukt. Mijn vader was nooit zo van de complimentjes, maar dat ik alles uit het hoofd speelde vond zelfs hij bijzonder.’’

Met zijn bijzondere talent stond hij al jong op het podium. ,,Ik speelde op gehoor alles na, ik kon elk stuk reconstrueren wat ik eens gehoord had en oogstte daarmee veel applaus. Ik weet nog goed dat ik na een concert vanuit de coulissen werd toegefluisterd: Theo, kijk eens naar je schoenen. Op die manier stond ik even stil en maakte ik een buiging.’’ Hij lacht. ,,Ik speelde de noten, maar Bach zei me als kind nog niet zoveel en dat is vandaag de dag wel anders. Ik ben veel meer in die muziek gegroeid, maar mijn geheugen is wat m’n muziek betreft nog net zo als vroeger.’’

Hij studeerde aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en studeerde af met een tien met onderscheiding en twee prijzen. ,,Ik zat op de opleiding met Frans van Dam, Louis Andriessen, Peter Schat, Misja Mengelberg. Ik was de oudste van de groep, de anderen zijn nu allemaal dood. In 1968 was ik een gearriveerd pianist, maar ik heb nooit een grote, internationale carrière nagestreefd. Wel ben ik altijd blijven optreden.’’

Voor de zekerheid had hij ook koordirectie gestudeerd, en schoolmuziek. Ook in beide bijvakken maakte de pianist carrière. Hij stond voor verschillende koren en gaf jarenlang muziekles aan het Nieuw Lyceum in Bilthoven. ,,Ik kom nog wel eens mensen tegen uit die tijd. U bent meneer Nederpelt, hè, zeggen ze dan en dan knopen we een praatje aan.’’

Tot zijn 36e woonde Nederpelt met zijn gezin in Den Haag. ,,We zochten iets in de bossen en kwamen uit in Bosch en Duin. De woning die we betrokken hadden we gekocht na een bezichtiging in het weekend. Het huis lang onder de landingsbaan van de straaljagers die op Soesterberg waren gestationeerd. We vonden later een rustiger huis aan de Pauw van Wieldrechtlaan.’’ Inmiddels woont de pianist in een bovenwoning met terras, zijn jongste dochter woont beneden. ,,Ik heb zeven kleinkinderen, de oudste is 27, de jongste is drie maanden en woont hieronder. Mooi, vind ik dat,’’ zegt de trotste grootvader en haalt een foto tevoorschijn waarop hij de kleine vasthoudt.

Voor een pianist heeft Nederpelt opvallend kleine handen. ,,Dat is de reden dat ik liever geen Liszt speel, dat laat ik over aan echte virtuozen. Dat ik kleine handen heb, heeft wel een voordeel. Mijn vingers zijn heel beweeglijk.’’ Hij steekt de handen vooruit. De uitstaande duim valt meteen op. ,,Het gevolg van een leven lang oefenen.’’ De veertien jaar geleden overleden echtgenote van Nederpelt was beeldend kunstenaar. Zij maakte zijn hand na in was. Na haar overlijden liet de pianist er een bronzen beeld van gieten. Het staat in zijn woonkamer, op de schoorsteenmantel, onder haar portret. ,,Ze was pas 56 toen ze stierf, twintig jaar jonger dan ik. Troost vond en vind ik in de muziek. Daarna heb ik een vriendin gehad. Die kreeg een hersenbloeding en zit nu in het verpleeghuis, halfzijdig verlamd. Links doet niets het meer en het was zo’n ondernemende vrouw.’’

GROEI

,,Ik groei nog steeds in de muziek. Nu speel ik heel anders dan tien jaar geleden. Een heel concertprogramma spelen is een opgave, als je het zelf niet goed hoort. Op mijn leeftijd gaat de energie achteruit. Het is net als met autorijden, na een uur rijden moet ik even stoppen en dan kan ik verder. Bij de concerten ga ik even slapen in de pauze. Gelukkig slaap ik gemakkelijk. Dat deed ik op school ook al, toen ik muziekles gaf aan pubers. Lokaal op slot, tien minuten loslaten, naar de leraarskamer voor koffie en door.’’ zegt de musicus die dagelijks twee uur piano speelt. Hij kijkt er naar uit om ,,voor de laatste keer mijn publiek te omarmen. Een paar neven uit Engeland komen over, de Nederlandse kinderen (een paar kinderen van de pianist wonen in het buitenland), een paar kleinkinderen. Burgemeester Janssen komt ook, en mijn nicht uit Den Haag.’’ Het programma is zorgvuldig samengesteld door de musicus. ,,Een paar luisterkanonnen uit de Peer Gynt-suite van Edvard Grieg met tussenin Bach, Mozart, Schubert en de Waldsteinsonate van Beethoven. Wat daar voor een power in zit.’’

Nederpelt is ook gestopt als recensent, een functie die hij ondermeer vervulde voor CultuurZeist. Het laatste concert dat hij in deze functie bezocht, was op 2 april 2023 in het Torenlaan Theater. De recensie leest u hier. 

Na de laatste concerten met publiek hoopt de musicus tijd te vinden om zijn boek over ‘Bachs laatste werk - Die Kunst der Fuge’ uit 2014 te herzien zodat daar een nieuwe druk van kan verschijnen. Het laatste, onvoltooide werk is overigens door Nederpelt afgemaakt; de voltooide laatste fuga in bladmuziek is nog steeds verkrijgbaar. 

Hij gaat zich nu richten op een boek over het veranderende muziekbewustzijn in de loop der eeuwen. ,,Weet je dat de oude Grieken helemaal niet zover waren in de muziek als in boeken vaak wordt voorgespiegeld. Hun muziek was declamatie met een beetje koorzang, een gesamtkunstwerk. De horizontale lijnen in de muziek waren belangrijk. Er zijn parallellen met de schilderkunst. Kijk naar middeleeuwse schilderijen; ze kenden geen perspectief en gebruikten heel directe kleuren. Als mensheid waren ze nog niet op het punt waar wij nu zijn gekomen.’’ Na een kleine stilte. ,,Het zal nog wel een paar jaar duren voordat ik het helder kan weergeven. Dat vergt nog de nodige studie.’’

Verder stort Nederpelt zich op zijn YouTube-kanaal. ,,Dan speel ik één stuk per keer, ik kan me daar helemaal op concentreren. Ik heb een goede vriend met een studio en een Bösendorfer en zorg ik dat een stuk er in een keer opstaat. Dat is heel wat anders dan tien stukken achter elkaar spelen op een concert. Dat biedt tien keer zoveel kansen om uit de rails te lopen.’’