Lutheranen in Zeist nemen weemoedig afscheid van de Lutherkapel

ZEIST De Lutherkapel doet op zondag 16 maart voor de laatste keer dienst als kerkzaal voor de Lutherse Gemeente Utrecht-Zeist. Na de dienst, die om 15.00 uur begint, worden de liturgische elementen van de kerkelijke gemeente, altaarkaarsen, de altaarbijbel, het avondsmaalsstel,  het doopsstel en de antependia, de kapel uitgedragen. Daarmee komt een einde aan 60 jaar Lutherse kerkdiensten aan de Woudenbergseweg 38. Maar de kerk sluit niet: de Servisch Orthodoxe parochie Heilige Simeon de Mirreschenker wil het gebouw overnemen. De gelovigen kerken hier al een aantal jaar.  

,,Het gaat een ieder zeer aan het hart’’, laat scriba Taco Seinstra namens de kerkenraad van de Lutherse gemeente weten. Maar vergrijzing en het teruglopend aantal leden van de kerk maakten het steeds moeilijker om de exploitatie rond te krijgen. Een flinke waterschade in 2024 gaf de genadeklap: de kerkelijke gemeente moet versneld besluiten om de kerk te sluiten. De gemeenteleden kunnen voortaan ter kerke in Utrecht, in het gebouw van de Lutherse Kerk aan de Hamburgerstraat. Voor de Zeister kerkleden die daar niet zelf kunnen komen, is de komende tijd een busje geregeld.

RECREATIEZAAL

De Zeister gemeente van de Evangelisch-Lutherse kerk is ontstaan in 1932 en officieel zelfstandig geworden in 1946. In die tijd hadden de gemeenteleden nog geen eigen gebouw. Een aantal jaren konden ze terecht in ruimten van andere kerken, en vanaf 1949 in de recreatiezaal van busmaatschappij NBM aan het Stationsplein. Ondertussen werd er flink gespaard en de gemeente kocht al in 1950 twee panden aan Nooitgedacht, die in 1961 werden geruild voor het perceel aan de Woudenbergseweg 38. Daar was toen, in een koetshuis, een expeditiebedrijf gevestigd van de heer Elmers, dat nog altijd bestaat maar nu in Hoofddorp te vinden is. Na de sloop van het koetshuis werd in 1964 met de bouw van de Lutherkapel begonnen. Het ontwerp van de kerk was van architect Joh. A. Wentinck uit Baarn. Hij ontwierp voor de oorlog ook de Wartburg, het Lutherse verzorgingshuis in Utrecht. De kerk is duidelijk als kerk te herkennen door het klokkentorentje. Opvallend is de manier waarop de gevel gemetseld is: met stenen van verschillende kleuren die ogenschijnlijk willekeurig gelegd zijn. Er is bovendien gebruik gemaakt van ‘misbaksels’, mislukte stenen. In een boekje uit 2010, geschreven voor de Dag van het religieus erfgoed in Zeist, wordt beschreven dat het de architect nog de nodige moeite kostte om de metselaars ervan te overtuigen dat het juist níet de bedoeling was om netjes rechttoe-rechtaan te metselen. Hij moest ze uitleggen dat dit metselwerk een symbolische betekenis heeft:  ,,de maatschappij is niet evenwichtig en keurig; zij kent ook misvormden (=misbaksels)’’.

BUREN VAN DE KERK

De keuze voor de locatie was waarschijnlijk niet toevallig, maar zal te maken hebben gehad met de bewoners van het naastgelegen huis op nummer 36. Daar woonde één van de leden van de Evangelisch-Lutherse Kerk met zijn vrouw en zeven kinderen: Marinus Ruppert, die lange tijd voorzitter was van de christelijke vakbond CNV en later benoemd werd tot lid van de Raad van State. Een ander gemeentelid had hem er op gewezen dat dat huis leeg zou komen. 

De leden van de Servisch-Othodoxe parochie beschouwen de kerk ,,ook echt als hun heilige plaats’’, schrijft scriba Seinstra. ,,Inmiddels zijn zij ook gehecht aan het grote, ruw houten kruis tegen de ‘levende’ achterwand van ruwe stenen. Het imponeert. Met weemoed nemen wij afscheid.’’