Gilderondleiding op Dennendal: vijftig jaar na de ontruiming

DEN DOLDER Op 3 juli is het precies 50 jaar geleden dat een deel van de Willem Arntsz Hoeve (Nieuw Dennendal) ontruimd werd op last van de regering Den Uyl. Dit had te maken met mensen die vernieuwing wilden in de psychiatrie, met als boegbeeld psycholoog Carel Muller (1937-2020). Bij de Gildewandeling op 28 juni (start om 19.00 uur vanaf station Den Dolder) is aandacht voor deze historische gebeurtenis. Deelname kost € 2,50, tot en met 12 jaar € 1,-; informatie; T.06-31995748 of www.gildezeist.nl

De jeugd van Carel Muller werd gedomineerd door de steeds problematischer epilepsie van zijn broer Peter, die daarvoor onder andere in een instelling in Zwitserland terechtkwam. Hij ervoer de behandeling van zijn broer in de inrichting als uitermate afstandelijk en mechanisch en niet passend bij iemand die specifieke behandeling nodig heeft. Mede hierdoor ging Carel na zijn HBS psychologie studeren in Utrecht. In het laatste jaar van zijn studie liep Carel stage bij de Willem Arntsz Hoeve in Den Dolder. Hij bleef daar en werd in 1964 gepromoveerd tot hoofd van de afdeling Oligofrenie (zwakzinnigen afdeling).

KABOUTERS EN ANTROPOSOFIE

Geïnspireerd door de kabouterbeweging, de provo’s en de antroposofie vond Muller met een aantal collega’s dat alles anders moest. De Willem Arntsz Stichting was toentertijd een hiërarchische instelling, waar bijvoorbeeld mannen en vrouwen strikt gescheiden waren. Er werden elke avond controles uitgevoerd of het mannelijk personeel niet in de zusterverblijven was terechtgekomen. 

De witte jassen van artsen en verplegers versterkten het verschil met de patiënten. Carel Muller en zijn collega’s stelden dat die jassen weg moesten en dat mensen met een beperking gewoon overal bij moeten kunnen horen. De directie van de Willem Arntsz Stichting was het niet met Carel eens. Hij verschanste zich met verplegers en patiënten (cliënten) in een van de gebouwen in het deel van de hoeve, dat nu door Reinaerde beheerd wordt en noemden het Nieuw Dennendal. De behandelingen van de cliënten vonden plaats in kleine groepen met aandacht voor de specifieke problemen van elke cliënt.

Geblowd werd er niet volgens Carel in een interview in de Humanist (2004), zeker niet onder werktijd. Het was allemaal wel relaxt, op beleving gerichte muziek diep tot je laten doordringen, zeker niet de snelle wereld. 

VERDRINKING

Het conflict tussen de vernieuwers en de gevestigde orde werd breed uitgemeten in de Telegraaf en na protest van enkele ouders en een verdrinking in het zwembad besloot de regering dat er ingegrepen moest worden. Dat gebeurde op 3 juli 1974. 

Zeistenaren die toen bij de politie werkten vertelden dat er bewust niet met ME-uitrusting opgetreden werd omdat de cliënten anders teveel zouden schrikken. Dus de ‘platte pet’. Cliënten werden overgebracht naar een inrichting in Noord-Brabant. 

Carel Muller werd gearresteerd en mocht zijn vak niet meer uitoefenen. Hij overleed in 2020 in Drenthe, nadat hij nog lesgegeven had op een Sociale Academie en een soort Weggeef-winkel had opgericht in Eelde.

De ideeën van Carel Muller zijn later wel enigszins toegepast in de psychiatrie: kleinschaligheid zonder witte jassen. 

In de Dolderse Kroniek stond dit voorjaar een uitgebreid artikel over de ontwikkelingen in (nieuw) Dennendal. Bij Reinaerde zullen ze rond 3 juli de gebeurtenissen van de ontruiming herdenken en ook bij de Gildewandeling op 28 juni (19.00 uur vanaf station Den Dolder) zal kort worden stilgestaan bij de historische gebeurtenis.