Nakomelingen komen over uit Verenigde Staten voor onthulling gedenksteentjes

ZEIST ,,De laatste keer dat onze moeder haar moeder zag, zei ze: ik hoop dat ze ons pakken en niet mijn kinderen. Als zij er niet meer zijn, kan ik niet verder leven.’’ Die gruwelijke woorden werden waarheid. Frits van Dam was met een aantal familieleden vanuit de USA naar Zeist gekomen voor de onthulling van gedenksteentjes voor de Eikenlaan 9. Daar zaten zijn ouders en de eveneens joodse David Wiesebron ondergedoken tot ze in 1944 werden verraden en vermoord.

Zoon Frits (1941) en zijn jongere zus werden ondergebracht op andere adressen. Hij woonde bij de familie Van de Kamp, ouders van Dick van de Kamp die namens het Geheugen van Zeist een van de drijvende krachten achter het plaatsen van gedenksteentjes is. De heren zien elkaar als broers vertelde Van de Kamp tijdens een korte bijeenkomst in de NoorderLichtkerk. Frits van Dam vertelde dat hij en zijn zus in 1953 met een oom en tante naar Amerika zijn geëmigreerd. ,,De Nederlands-Joodse gemeenschap was gedecimeerd.’’ Hij vertelde dat het binnen de joodse gemeenschap in Amerika gebruikelijk is om de slachtoffers van de Sjoa te herdenken door hun namen op te lezen. Als bewijs het plan van de nazi’s een volledige mislukking is, las hij, als zoon van het vermoorde echtpaar Jakob en Rosa van Dam-Benima de namen van hun 28 levende afstammelingen op. Om het oprukkend antisemitisme te keren, pleit hij voor voortdurende educatie en benadrukte hij het belang van de gedenksteentjes bij het levend houden van deze verhalen.

Een steen herinnert aan zijn ouders, een aan onderduiker David Wiesebron en een aan de onderduikgevers, Gerard en Jans Kollaard-Stroomenbergh. Na het verraad krijgt Gerard Kollaard een tuchthuisstraf.

Nadat een paar nazaten en wethouder Van Dijk de steentjes voor het onderduikadres hadden onthuld, sprak Van Dam een gebed uit in het Hebreeuws en herhaalde dat in het Nederlands. 

Bijzondere bijkomstigheid is dat de grootvader van de huidige bewoner van het pand ook in de Tweede Wereldoorlog is vermoord.