Léon Algra rekent af met verleden: ‘Ik ben niet gek’

ZEIST Een half jaar geleden publiceerde Léon Algra het boek Vergeten Verbinding. Hierin onderzoekt hij de complexe en indringende geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië, een geschiedenis die ook een grote stempel op zijn eigen leven drukte. Geïnspireerd door Max Havelaar van Multatuli begint zijn ontdekkingsreis in de VOC-tijd. Zowel in zijn boek als tijdens presentaties laat hij zien hoe het Nederlands verleden vol zeevaart, handel en roof doorwerkt in het heden.

Léon Algra groeide op in het Brabantse Veldhoven. Het was geen gelukkige jeugd. Zijn vader was een oud KNIL-militair en had als krijgsgevangene aan de Birma-Siam Spoorweg gewerkt. Algra: ,,Elk jaar, zo rond de herdenking van de Tweede Wereldoorlog, woedde er een oorlog in het hoofd van mijn vader. Hij wist geen raad, gooide tafels en stoelen door de kamer en ramen. Dan sloot ik me op in de gangkast en kwam er pas uit als de oorlog in zijn hoofd voorbij was.”

GEK VERKLAARD

In de vierde klas van de basisschool vroeg de leerkracht wiens ouders een actieve herinnering hadden aan de Tweede Wereldoorlog. ,,Onbevangen vertelde ik wat er rond 4 mei thuis gebeurde. Mijn leerkracht was compleet verbijsterd, daar mocht ik nooit meer over spreken. Hij verklaarde me ten overstaan van de hele klas voor gek!”

Zijn moeder werd ter verantwoording geroepen. Als reactie ruimde ze thuis de herinneringen aan zijn vader’s KNIL-verleden, waaronder militaire onderscheidingen, Indische houten beelden en foto’s, zoveel mogelijk op. ,,Misschien was ze bang dat ze als een soort NSB-er gezien zou worden.” 

Thuis werd het verleden uitgewist. ,,Over de oorlog in ‘De Oost’ werd sowieso niet gesproken, men zweeg. Mijn leerkracht had het idee had dat er maar één Tweede Wereldoorlog geweest was, namelijk die in Europa.”

CORONA 

Algra sprak met niemand meer over de Tweede Wereldoorlog in Zuid-Oost Azië. ,,Ik zweeg erover, verdrong het.” Totdat ruim 50 jaar later de coronapandemie maakte dat hij een oude hobby oppakte: dichten en schrijven. ,,Ik werd getriggerd doordat we nauwelijks buiten mochten komen. Ik schreef elke dag een gedicht. Op 4 mei schreef ik ‘Vanuit de gangkast’. Ik wilde niet langer zwijgen.”

Nadat hij eenmaal was begonnen met dichten, kon hij niet meer stoppen. Er kwamen twee dichtbundels over de coronatijd. Daarna verschenen er verschillende dichtbundels over Nederlands-Indië, waaronder de bundel ‘Melati Putih, over leven’over de tijd 1938-1950 van zijn vader in Nederlands-Indië. ,,De ‘Gordel van Smaragd’ is ter nagedachtenis aan mijn vader. Ik laat zijn liefde voor Nederland, zijn vaderland, maar ook voor Nederlands-Indië, zijn moederland, zien”.

BOEK

,,De Tweede Wereldoorlog in Zuid-Oost Azië is nog altijd een vergeten oorlog. Daarom ging ik zelf de uitdaging aan om die historische reis tegaan maken.” Zijn vertrekpunt, mede ingegeven door ‘Multatuli’ van Max Havelaar, was de VOC-tijd, het Nederlands verleden van zeevaart, handel, roof, slavernij en kolonisatie.

‘Vergeten Verbinding’ is een lijvig boek geworden, van maar liefst 500 bladzijden. Algra beschrijft de reis van zijn vader, oud-KNIL militair en van een peetoom, een missionaris die op Flores werkte. ,,Het verhaal van zijn peetoom is ook bijzonder. Hij raakte bevriend met Soekarno tijdens diens ballingschap, en werkte met hem aan Pancasila, een filosofische grondslag voor de Indonesische staat”.

VERBINDING 

Algra heeft de Tweede Wereldoorlog in Zuid-Oost Azië gespiegeld inde VOC-tijd. ,,Het is mij duidelijk geworden dat die oorlog toch werkelijk heeft plaatsgevonden en ver teruggaat in de tijd. Ik heb een persoonlijke binding weten te beschrijven en ik heb een verbinding tot stand gebracht met een oorlog die veelal vergeten wordt.” Er volgt nog één boek en dan is het wat Algra betreft volbracht.,,Het meest gelukkig ben ik, dat ik na het schrijven van dit boek heb afgerekend met de verklaring dat ik gek zou zijn. Ik heb daarover lang gezwegen, maar nu zwijg ik niet meer.”