Gedenksteen bij Bisonveld herinnert aan ‘Arbeitseinsatz’ in Tweede Wereldoorlog

ZEIST Stel je eens voor. Het is najaar 1944. Binnen de hekken van het Bisonveld staan drieduizend mannen te wachten op transport. De bezetter heeft ze nodig om  de plek in te nemen van Duitse arbeiders, want die zijn ingezet in het leger. Moeders, vrouwen en kinderen staan buiten het hek. De toekomst is onzeker. 

Bij de onthulling van de gedenksteen ter herinnering aan de Arbeitseinsatz en razzia op 28 oktober 1944 vertelt Marja Vermeulen van het ‘Geheugen van Zeist’ dat verhaal. Op Nooitgedacht vlucht Gerrit de Boer, een evacué. Een Duitse soldaat hem dood. De meeste mannen worden ingezet in de buurt van Arnhem om tankgrachten te graven. Een paar mogen weer naar huis. Op 19 december is er weer een razzia. Dan worden tachtig mannen opgepakt. 

Naast razzia’s worden ook regelmatig mannen opgepakt op straat. Dat overkwam Arie van den Berg. Die woonde met zijn gezin aan de Nepveulaan. Kleinzoon Erwin Kamp -lid van provinciale staten en eerder raadslid in Zeist- is voor hem naar de herdenking gekomen. ,,Mijn grootvader werd opgepakt op de hoek van de Dalweg en de Bergweg. Hij was kaas gaan halen in Werkhoven. Bij Zwolle is hij met een paar anderen uit Zeist uit de trein gesprongen die hem naar Duitsland moest brengen. Een dappere keuze; als je werd betrapt, liep je het risico om te worden doodgeschoten. Mijn grootvader heeft er zes weken over gedaan om van Zwolle terug naar Zeist te lopen. Weer thuis zat hij onder de luizen, vertelde mijn moeder vroeger. Wat hij de rest van de oorlog heeft gedaan, is bij mij niet bekend.’’

Wethouder Van Dijk kende het verhaal van de razzia in Zeist nog niet en spreekt de hoop uit dat het door het gedenksteentje levend blijft, mede door de QR-code die mensen kunnen scannen als ze op het Bisonveld komen. Dat is immers ook de startplaats van de Zeister Avond4Daagse en de locatie voor sportevenementen van Zeister scholen.

Het steentje ligt bij het toegangshek naar het Bisonveld.

OPROEP 

Veel archiefmateriaal over de Arbeitseinsatz in Zeist is niet bewaard gebleven. Het Geheugen van Zeist zoekt mensen zijn, die meer informatie hebben hierover kunnen vertellen. Zij kunnen contact opnemen met deze organisatie via: www.geheugenvanzeist.nl/contact/ of via 0627198883.

Nazaten poseren met wethouder Van Dijk.