Geschiedenis Kamp van Zeist in één middag

SOESTERBERG De 200-jarige geschiedenis van het Kamp van Zeist is het onderwerp van de themamiddag op woensdag 18 oktober om 14:00 uur in ontmoetingscentrum Soesterberg aan het Dorpsplein. Twee eeuwen Kamp van Zeist wordt in beeld gebracht en toegelicht door gastspreker Richard de Mos.

De titel is volgens historicus Rutger Loenen (1935-2012) misleidend. In zijn boek ‘Austerlitz 1804-1811, de Pyramide, Frans-Bataafs Kamp en Dorp’ toont hij aan dat het Kamp van Zeist zoals dit al sinds eind negentiende, begin twintigste eeuw bekend is, zijn oorsprong heeft gehad op een andere locatie dan de huidige. De titel ‘200 jaar Kamp van Zeist’ suggereert volgens Loenen dan ook ten onrechte dat het kamp al in 1804 deels in Zeist, deels in Soesterberg was gevestigd.

RAMPJAAR

Van het uitgestrekte heidegebied tussen Utrecht en Amersfoort was de Leusderhei het grootste open gebied. Vast staat dat al in 1629 militairen er hun tenten opsloegen. In het gebied werd in het rampjaar 1672, toen Engeland, Frankrijk, Munster en Keulen ons land aanvielen, opnieuw een militair kamp ingericht. Ook in 1787 concentreerde zich een grote troepenmacht in het Kamp bij Zeist. Het ging om 3.500 man prinsgezinden. Zij wachtten er onder bevel van de stadhouder erfprins Willem V de oprukkende Pruisen op.

In 1804 richtte de Franse generaal Auguste de Marmont er een legerkamp op (Camp d’Utrecht). Er werden niet minder dan 20.000 militairen gelegerd. In tenten in plaats van barakken. Een verkeerde keuze en zuinigheid, want overvloedige regens veranderden het kampement in een modderpoel. Zo’n 5.000 militairen werden getroffen door allerlei ziektes. De vochtige, koude tenten werden alsnog door barakken vervangen.

ZOMERKAMP

De militaire activiteiten op de hei bij Soesterberg begonnen feitelijk in 1818. Toen werd er een vier kilometer lang zomerkamp ingericht, van de Oude Postweg tot aan Kampoord, bij de Bosweg, de grens met Amersfoort. Er werden 24 waterputten gegraven, voor elk bataljon een. De soldaten verbleven tijdens de oefeningen in tenten. Jaarlijks was er groot feest bij het bezoek van de koning met een defilé. De oefenperiode werd afgesloten met een ook door de burgerij drukbezochte kermis met vele attracties en marketentsters.

SMALSPOOR

In hetzelfde jaar van de inrichting van het kamp liet Marmont de bekende Pyramide van Austerlitz bouwen, 36 meter hoog, inclusief de destijds houten, later stenen, obelisk. In 1907 werd een smalspoor aangelegd vanaf station Huis ter Heide voor de bevoorrading van het kamp. Tijdens de WO l was er een interneringskamp ingericht voor 12.000 gevluchte Belgische militairen. Door de eeuwen heen is het gebied langs het Zeisterspoor militair terrein gebleven maar de plek van het kamp veranderde met de tijd. Het verste deel staat nu bekend als het Oude Kamp.

Het huidige Kamp van Zeist was laatst in gebruik bij de Luchtmacht en is in 2008 gesloten. Het is nu een tijdelijk Asielzoekerscentrum. Dat gebied zal teruggegeven worden aan de natuur.